Coraz częściej uczniowie zadają pytanie, dlaczego muszą się tego wszystkiego uczyć? Jedną z odpowiedzi, jakie słyszą od swoich nauczycieli, jest ta, że tego wymaga się na egzaminach, a rzadziej, że będzie to im potrzebne w przyszłości, bo tego wymaga współczesny świat. Zdanie egzaminu powinno być naturalnym efektem kształcenia, a nie celem samym w sobie.
Podstawą wszelkiego kształcenia we współczesnej szkole jest JAKIEŚ wyobrażenie przyszłości. Tylko, czy ten obraz wynika z obserwacji trendów, jakie pojawiają się wokół nas? Czy szkoła dramatycznie nie zauważa, że żyjemy w czasie wielkiej zmiany społecznej? Czy szkoła w obecnym kształcie w ogóle będzie miała sens za 20-30 lat?
Jaką rolę ma dziś do odegrania szkoła, jakich powinna kształcić absolwentów, aby byli jak najlepiej przygotowani do wyzwań przyszłości. To są pytania fundamentalne. Przeglądając literaturę anglosaską z zakresu filozofii edukacji, można wyodrębnić kilka ważnych zadań współczesnej szkoły. Szkoda, że w polskich realiach wciąż brakuje dyskusji nad tak zdefiniowanymi funkcjami edukacji.
WELLBEING czyli POMYŚLNOŚĆ – jedno z podstawowych zadań szkoły. Pomóc młodemu człowiekowi wieść pomyślne życie, pomóc podnieść jakość życia, poziom zadowolenia, szczęścia. Tak zdefiniowane zadanie szkoły oczywiście nie zawiera w sobie instrukcji w rodzaju „jeśli chcesz wieść pomyślne życie, naucz się liczyć do 100, opanuj umiejętność rozwiązywania równań z dwiema niewiadomymi, naucz się jak rozmnażają się glony itp.”. Jednak patrzenie na ucznia przez pryzmat jego pomyślności daje podstawy do filozoficznych dyskusji, do podmiotowego i indywidualnego traktowania młodego człowieka. Pamiętać należy przy tym, że poziom satysfakcji z życia, czyli wspomniana pomyślność, dobrostan, zależy przecież od wielu czynników, a wykształcenie jest tylko jednym z nich.
WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI– kolejnym zadaniem szkoły jest przekazanie uczniom określonego zasobu wiedzy i umiejętności. To szkoła w tradycyjnym rozumieniu. Coraz częściej jednak odchodzi się przy tym od rozumienia tego zadania jako transferu wiedzy czynionego przez nauczyciela do głowy ucznia. O zdobywaniu wiedzy mówi się, jako o procesie wspólnego konstruowania wiedzy. Wspólnego, to jest realizowanego przez nauczyciela i ucznia oraz uczniów w grupach projektowych. Niektórzy twierdzą wręcz, że rolą nauczyciela we współczesnej szkole jest stać się jak najszybciej niepotrzebnym. Chodzi o to, by uczeń przejął jak szybciej odpowiedzialność za własną edukację. Aby tak się stało, szkoła powinna pomóc uczniowi, wyposażając go w umiejętności potrzebne przy zarządzaniu dostępną wiedzą, krytycznego i twórczego myślenia, wyszukiwania informacji, zmusić do refleksji itp.
AUTONOMIA – szkołę powinna opuszczać autonomiczna jednostka. Autonomia ta oznacza między innymi, że młody człowiek powinien mieć odpowiednio ukształtowane poczucie własnej wartości, a także posiadać wystarczająco dużo wiedzy i umiejętności, a także wiary w siebie, aby podejmować decyzje i samodzielnie kierować własnym życiem. Jego działania mają być efektem autonomicznych, przemyślanych decyzji, a nie być pozbawione refleksji, dyktowane z zewnątrz. Kształtowanie autonomicznego człowieka to nie lada wyzwanie dla nauczycieli-wychowawców. W grę wchodzi budowanie poczucia własnej wartości (warto by nauczyciel również miał to poczucie solidnie wykształcone), a także wynikającej z niego odwagi, która kiedyś może przełożyć się na życie zawodowe (np. podejmowanie decyzji biznesowych) czy społeczne (silny kręgosłup moralny). Dobra szkoła musi wychowywać intelektualnie WOLNEGO CZŁOWIEKA.
))
